20 oktober 2015

Ons voedsel (5b): CCD bij bijen volken, of toch iets anders?

In Augustus heb ik een blog gewijd aan bestuiving en bijen. Ik heb hierin aangegeven dat velen bezorgt zijn over het voortbestaan van de bijen, vanwege de zogeheten CCD (Colony Collapse Disorder). Deze CCD zou volgens het magazine Science kunnen worden verklaard door een pallet aan oorzaken: gebruik van pesticiden, afname aan biodiversiteit, de varroamijt en mogelijke stress als gevolg van regelmatige verplaatsing van de bijenvolken.

Kortgeleden heb ik het boek "herstellende landbouw" van Mark Shepard gelezen. Hij voegt aan deze verklaring van de huidige situatie een interessante extra dimensie toe, door meer context en achtergrond informatie te geven over het houden van bijen in de afgelopen eeuwen.

21 september 2015

Ons voedsel (6a): Hoeveel energie is er nodig om eten op ons bord te krijgen?

Voedselproductie kost energie: of het nu gaat om het gebruik van tractors, kunstmest, pesticiden, of de logistiek om de boerderij heen, er is een enorme afhankelijkheid van energie. En die energie wordt op dit moment vooral geleverd door de olie. Zoals ik heb aangegeven in vorige blogs, is dit energiegebruik in de voedselproductie sterk toegenomen in de afgelopen decennia. Hoe verhoudt dit zich echter tot de geproduceerde hoeveelheid voedsel? Is door de stijgende voedselproductie en de stijgende opbrengst per hectare de energie input versus de energieoutput gelijk gebleven, of is deze ook gestegen?

De Japanse Schrijver Masanoru Fukuoka geeft in zijn boek "Sowing seeds in the desert" richtgetallen voor de input / output ratio voor voedsel productie in Japan en de Verenigde Staten (pagina 89 en 90),
Volgens de Masanoru Fukuoka resulteerde elke calorie die 50 jaar geleden (1942) in de Verenigde Staten werd gestoken in de productie van rijst in 2 calorieën input; 30 tot 40 jaar geleden (1952 / 1962) was dat 1 calorie input voor 1 calorie output en op het moment van schrijven (1992) koste het 2 calorieën input om 1 calorie output te genereren.
Vergelijkbare cijfers gelden voor Japan: ook daar resulteren elke 2 calorieën energie input voor rijst productie in 1 calorie output.
Kortom, onze voedselproductie keten produceert geen energie waar de mens van leeft, maar gebruikt energie om de mens van voedsel te voorzien.

09 september 2015

Ons voedsel (7): blijven de grondstoffen voor de groene revolutie beschikbaar?

De wereldbevolking is enorm gegroeid de afgelopen decennia, sinds de tweede wereldoorlog is de wereldbevolking verdrievoudigd. De voedselproductie heeft hiermee gelijke tred gehouden. De belangrijkste redenen dat deze groei mogelijk bleef zijn de groene revolutie en de mechanisatie van de landbouw. Door de groene revolutie is de opbrengst per hectare wereldwijd enorm toegenomen.

Wereldwijde graan productie per ha
Bron:http://www.wri.org/blog/2013/12/global-food-challenge-explained-18-graphics

Deze groene revolutie bestond uit een palet aan maatregelen, zoals verbeterde zaden en de introductie van nieuwe variëteiten, kunstmest, pesticiden, nieuwe irrigatietechnieken, en het verstrekken van landbouwkredieten. Het gebruik van pesticiden (boven) en kunstmest (onder) is de afgelopen decennia enorm toegenomen.

06 augustus 2015

Ons voedsel (5a): waarom is bestuiving van belang?

Bestuiving, je staat er niet bij stil, want het gebeurt gewoon. Maar toch, hoe zit dat eigenlijk met bestuiving? Hoeveel van ons voedsel is eigenlijk afhankelijk van bestuiving?
Ons voedsel is op te delen in dierlijke en plantaardige producten. Dierlijke producten zijn bijvoorbeeld zuivelproducten, vis en vlees. Plantaardige producten zijn onder andere knolgewassen, granen, (blad)groenten, noten, fruit, en vruchten etc. En veel van die plantaardige gewassen geven alleen maar vruchten als er bestuiving heeft plaatsgevonden.

Typen bestuiving

Een deel van de plantaardige voedselproducten kan alleen maar groeien als er bestuiving heeft plaatsgevonden. Dit kan op 2 manieren plaatsvinden:
- via windbestuiving. Planten die hiervan afhankelijk zijn produceren veel licht stuifmeel. Dit wordt door de wind naar de stempel van een ander gewas gebracht. Voorbeelden van windbestuivers zijn granen.
- via dierlijke bestuiving. Planten die dierlijke bestuiving gebruiken, produceren stuifmeel dat goed aan de langskomende dieren blijft hangen. Doordat de dieren van bloem naar bloem vliegen wordt het stuifmeel overgebracht. Voorbeelden van gewassen die afhankelijk zijn van dierlijke bestuiving zijn fruitgewassen en vruchten.

12 juli 2015

Ons voedsel (2): wat zijn de onderdelen van duurzaam voedsel

In mijn zoektocht naar duurzaamheid in voedsel kan ik naar ontzettend veel aspecten kijken, niet alleen gezond voedsel wat in een gezonde omgeving is gegroeid, maar waar ook een duurzame keten, waar mensen niet worden uitgebuit, maar een gezonde boterham kunnen verdienen.
De verschillende aspecten rondom voedsel en duurzaamheid zijn grofweg op te delen in 5 categorien, zoals ook in het onderstaande schema is aangegeven:
- het milieu
- de voedingswaarde van het voedsel
- de economische en logistieke aspecten
- maatschappelijke en ethische onderdelen
- overige aspecten

Onderdelen van een duurzaam voedsel systeem
Bron: http://www.fcrn.org.uk/sites/default/files/fcrn_what_is_a_sustainable_healthy_diet_final.pdf

02 juli 2015

Ons voedsel (4a): Hoe staat het eigenlijk met de waterbeschikbaarheid?

Water is leven, de mens kan niet zonder water. Door de sterke ontwikkeling in de 20e een is het watergebruik sterk toegenomen: Door de verviervoudiging van de wereldbevolking sinds 1900 en een enorme welvaartsgroei, is het wereldwijde waterverbruik verachtvoudigd. Als de bevolking nog eens met 50% groeit, zal de waterbehoefte opnieuw met 50% groeien (bron: OECD). Hoe gaan we dit voor elkaar krijgen, is dit eigenlijk wel mogelijk?

Watergebruik

Het grootste deel van het water wordt gebruikt door de landbouw. Volgens de VN wordt 20 % van het water gebruikt door de industrie, 10% voor huishoudelijk gebruik en 70 % voor landbouw. Verreweg het grootste deel wordt dus gebruikt voor de productie van ons voedsel en grondstoffen voor kleding.

Hoe wordt zoet water gebruikt?
Bron: http://www.wrsc.org/attach_image/breakdown-freshwater-use

30 juni 2015

Ons voedsel (3a): Hoe is de stijging in productie tot nu toe bereikt?

Zoals aangegeven in de vorige blog is de wereldbevolking in de afgelopen 50 jaar ongeveer verdrievoudigd: van ongeveer 2,5 miljard in 1950 naar 7 miljard in 2010. Gelukkig is het gelukt om al deze mensen te voorzien van voedsel: de voedselproductie is de afgelopen 50 jaar enorm gegroeid: ook de opbrengst per hectare is op een groot deel van de wereld bijna verdrievoudigd. Hoe is het gelukt om de voedselproductie zo sterk te laten groeien?

Wereldwijde graanproductie per ha
Bron:http://www.wri.org/blog/2013/12/global-food-challenge-explained-18-graphics

23 juni 2015

Ons voedsel (1): Het begin van een zoektocht

Ik ben de afgelopen tijd op allerlei wijzen met ons voedsel en de voedselproductie bezig. En ik krijg daarbij steeds meer het gevoel dat we een probleem krijgen met onze voedselvoorziening als we doorgaan zoals we doorgaan. Maar wat zijn de oorzaken en wat zijn de oplossingen? Ik ga op zoek, en ga op deze blog mijn bevindingen opschrijven.

....

De wereldbevolking groeit. Op dit moment zijn er ongeveer 7 miljard mensen op onze planeet, en dat groeit nog wel even door. Tot welk aantal de wereldbevolking zal groeien hangt af van de snelheid van de groei, het meest voorzichtige groei scenario's van de VN gaat uit van een groei naar ruim 8 miljard 2050, waarna de bevolking zal krimpen, het meest ruime groei scenario gaat uit van een doorgaande groei, waarbij de bevolking kan doorgroeien tot 16 miljard mensen in 2100 (bron: VN en wikipedia).

16 februari 2014

Vrijheid (2): Spionage en Privacy

“Spionage werkt verslavend”
Een mooie quote van Thomas Drake in de NRC Next van 26 oktober 2013. Misschien een redelijk onbekende naam, maar hij was de inspiratie voor Edward Snowden om ook klokkenluider te worden. Al in 2005 bracht Drake nieuws naar buiten over wat er zoal binnen de NSA aan de gang was. Hij liet zien dat na de Twin Towers aanval in 2001 mede dankzij de mogelijkheden van moderne communicatie, privacy grondrechten aan de laars werden gelapt onder het mom van “wie niet voor ons is, is tegen ons”. En daarbij gold toen, als je voor ons bent heb je niets de verbergen, dus waarom die je moeilijk, heb je soms toch iets te verbergen? Na Drake heeft Edward Snowden laten zien dat dat motto alleen maar op een groter gebied is toegepast. De vraag wordt daardoor steeds meer, waar ligt de grens waar de overheid zich nog mag begeven? Vroeger gold, de overheid heeft niets te zoeken achter de voordeur. Maar als de burgers steeds meer via internet communiceren en de overheid alle internet verkeer kan afluisteren, wat is privacy dan nog waard? Wat is deze “grens” van de voordeur dan nog waard?

De film “Das Leben der Anderen” laat goed zien hoe ver een overheid kan gaan in een dictatuur zonder rechtstaat en burgerrechten. In de DDR waren de middelen echter nog beperkt. Geïnstalleerde microfoontjes hadden wel een minimum hoeveelheid decibel nodig , en de man die alles zou moeten opschrijven kon kiezen wat hij wel en niet opschreef... Dat is tegenwoordig wel anders. Automatische computer scripts spugen gewoon automatisch een rapport uit met de resultaten en een analyse van alle getapte / gescande communicatie. Camera's zijn overal, zelfs een webcam op een laptop kun je beter aftapen, aldus meneer van Zwieten, landelijk officier van justitie Cybercrime. Natuurlijk onder het mom van hackers, waar de overheid ze tegen moet beschermen. Maar de overheid heeft zelf ook genoeg hackers in dienst, ze leiden ze zelfs op. En wat voor mensen zijn het die bij de AIVD en de MIVD 1.8 miljoen telefoontjes aftappen? Als ze 1,8 miljoen telefoontjes aftappen, wat tappen ze dan nog meer af? Hoeveel webcams op laptops van niets vermoedende burgers staan aan omdat iemand bij de overheid opnames aan het maken is?

Onder het mom van, “ik heb niets te verbergen, dus mij mogen ze checken, jij hebt wel bezwaar, wat heb jij dan te verbergen?” worden mensen die vragen stellen in een hoek geplaatst. Maar de vragen die Snowden en Drake opwerpen zijn zeer terecht.

Want wat is nou die rechtstaat, als privacy niet meer bestaat?
Als je bang en voorzichtig met je mening moet omgaan.
Ach wat is nou die rechtstaat, zeg mij wat is ie waard?
Wanneer iemand die afwijkt voor gek wordt verklaard. *

* Vrij naar "Over de muur" van het Klein Orkest

Vrijheid 1            Vrijheid 3

29 maart 2010

De bonus uit de KAS

Bonus: - Uitkering van bijzondere aard - Uitkering van aandelen aan aandeelhouders van een N.V. uit in voorafgaande jaren gemaakte reserves (een vorm van herkapitalisatie) ... Het jaarverslag van de KASBank vermeld het volgende op pagina 14 en 15:
"Gegeven het bijzonder slechte jaar 2008 zou de lange termijn variabele beloning over de periode 2007-2009 en 2008-2010 niet tot enige uitkering leiden. De Raad van Commissarissen is van oordeel dat de buitengewone omstandigheden van 2008 daarmee zouden leiden tot de onbillijke uitkomst dat gedurende een aantal jaren geen lange termijn variabele beloning aan de Raad van Bestuur zou worden uitgekeerd. Het nieuwe bezoldigingsbeleid voorziet in een evenwichtiger systematiek voor de lange termijn variabele beloning en dat met name beter rekening houdt met mogelijke (extreme) uitslagen in het resultaat zowel naar beneden als 15 naar boven. De Raad van Commissarissen is voornemens om het nieuwe bezoldigingsbeleid voor de Raad van Bestuur ook voor de lopende 3-jaarsperioden voor de zittende bestuurders toe te passen. De lange termijn variabele beloning voor de Raad van Bestuur over de genoemde perioden leidt daarmee tot een billijke en reële uitkomst."
Het FD vertaalde de bovenstaande tekst op 26 maart 2010 als volgt:
"De KASBank wil vanwege het slechte jaar 2008 met terugwerkende kracht de beloning voor de top herzien. Vanwege het slechte slechte jaar 2008 zou er anders geen lange termijn beloning inzitten voor 2009 en 2010. De buitengewone situatie noopt de bank tot de ingreep. Geen enkele andere bank filterde negatieve gevolgen van de crises met terugwerkende kracht geheel of gedeeltelijk uit de bonuscriteria"
Het bedrijf leed in 2008 een verlies van € 40 miljoen, in 2009 maakte het een winst van € 26 miljoen. Geweldig. Je hebt als bestuurder een niet al te slecht salaris voor je dagelijkse werk (tussen de € 225.000 en € 350.000). Daarboven krijg je als gevolg van behaalde resultaten eventueel een bonus. De voorwaarden voor een goede bonusregeling zijn, zoals Gerard Zaalberg zegt: - Een bonusregeling moet een helder probleem oplossen - Het proces moet zijn vormgegeven - De prestatie moet meetbaar zijn Kortom een prikkel om goed je best te doen, om goed te presteren en om het bedrijf gezond te houden en waar nodig gezond te maken. Als kanttekening hierbij stelt Gerard Zaalberg echter: "Wie zonder een goed proces veel geld verbindt aan eenzijdige resultaten, maakt brokken". Volgens het verschillende andere economen, was dit nu juist 1 van de oorzaken van de kredietcrises: een bonusstructuur met een te grote focus op de korte termijn. Een van de aanbevelingen naar aanleiding van de crises is daarom dat, vooral in de financiële sector, dit lange termijn aspect in de bonusregeling moet worden opgenomen. De KASBank had kennelijk voor de crises al een goede bonusregeling bedacht, de lange termijn bepaalde zelfs in belangrijke mate de grootte van de "korte termijn variabele beloningen", zoals de bonus mooi heet. Gevolg van het verlies dat in 2008 werd gemaakt, is alleen wel dat ze daardoor over 2008, 2009 en 2010 geen bonus krijgen. Da's toch wel erg balen, 3 jaar te moeten bezuinigen op je vakanties, omdat je geen bonus krijgt bovenop je niet al te slechte salaris. Dus heeft de KASBank geconcludeerd dat dat toch ook niet de bedoeling is van de bonusstructuur, want deze bestuurders hebben door goed snoeien toch de KASBank er weer bovenop geholpen, zodat deze niet is omgevallen. Niet dat het bedrijf al weer terug is bij de situatie van voor 2008, maar ze hebben toch goed hun best gedaan! En dus verdienen ze een bonus. De bonusstructuur is daarom aangepast, zodat hun bonus in 2009 gelukkig ca 40 à 50 % van hun basissalaris bedraagt. Het verlies van € 40 mln is nog niet goed gemaakt door de winsten van de daarop volgende jaren, het eigen vermogen is in 2009 nog niet terug op het niveau van 2007 (bijna € 60 miljoen minder), de totale activa namen in 2009 zelfs af met € 1 miljard ten opzichte van 2008. Toch vind de raad van commissarissen de kapitalisatie van de bank al weer zodanig is, dat dit een bonus voor de bankier rechtvaardigt. Logisch toch?